Thủ đô nghìn năm văn hiến đã trải qua biết bao thăng trầm lịch sử, chứng kiến bao sự đổi thay của xã hội. Góp phần tô điểm cho vẻ đẹp của nó, không thể không nhắc đến kiến trúc Pháp của những căn biệt thự cổ giữa lòng Hà Nội. Tuy nhiên, với sự “bào mòn” của thời gian cũng như những tác động ngoại cảnh khác, để bảo tồn giá trị cốt lõi của những căn biệt thự Pháp là một vấn đề không hề dễ dàng.
Kiến trúc Pháp ở Hà Nội có thể dễ dàng bắt gặp ở mọi con phố Thủ đô với nhiều dáng vẻ, phong cách kiến trúc khác nhau. Sự hiện diện đầu tiên của kiến trúc Pháp ở Hà Nội là từ năm 1803, khi vua Gia Long cho xây lại Thành Hà Nội theo kiểu Vauban dưới sự chỉ đạo của bốn kỹ sư công binh Pháp. Tuy nhiên, phải đến khi người Pháp thành lập khu Nhượng địa năm 1875 ở đoạn từ phố Phạm Ngũ Lão tới Bệnh viện Quân y 108 ngày nay cùng nhiều khu Nhượng địa nữa thì những công trình mang phong cách kiến trúc Pháp mới bắt đầu thực sự có dấu ấn tại Hà Nội. Nhiều công trình kiến trúc lớn được xây dựng trong thời kỳ này nằm rải rác ở một diện tích khá rộng của Hà Nội cho đến giờ gần như vẫn còn nguyên vẹn đường nét nghệ thuật, kết cấu kỹ thuật, vật liệu xây dựng truyền thống.
Bạn đang xem: Biệt thự Pháp cổ giữa lòng Hà Nội: Giá trị và bảo tồn
Nói như vậy để thấy được rằng, kiến trúc Pháp nói chung và biệt thự Pháp nói riêng ở Hà Nội mang một giá trị văn hóa, kiến trúc, là những chứng nhân lịch sử của một thời đã qua. Mang nhiều gánh vác to lớn là thế, nhưng ngày nay, khó có thể nhận ra những hình xưa bóng cũ của những “di tích lịch sử” này khi đi dọc các con phố Hà Nội.
Để có cái nhìn khách quan hơn về những “di sản” này, ta hãy nhìn nhận vào giá trị của chúng. Trước hết, biệt thự Pháp ở Hà Nội mang một giá trị lịch sử to lớn nhuốm màu thời gian. Những kiến trúc Pháp xuất hiện ở Hà Nội đã gần 150 năm từ những ngày đầu thực dân Pháp chiếm Thành Hà Nội và quy hoạch cũng như xây dựng cho mục đích lâu dài của thuộc địa. Biệt thự Pháp xuất hiện muộn hơn mốc thời gian đó một chút nhưng những “di sản” này đều đã có tuổi đời trên dưới một thế kỷ.
Xem thêm : Mua bán nhà đất tại dự án Xanh Villas, Huyện Thạch Thất
Ngoài ra, những căn biệt thự Pháp ở Hà Nội mang đậm dấu ấn của những phong cách kiến trúc phương Tây mang nhiều giá trị nghệ thuật, văn hóa. Những căn biệt thự mang đậm dấu ấn kiến trúc vùng miền của Pháp đặc trưng với những bộ mái, kiểu dáng cửa sổ, dầm cột, console cùng với các phong cách kiến trúc cổ điển Đông – Tây giao hòa tạo nên một màu văn hóa rất riêng chỉ có ở Việt Nam. Chính sự kết hợp này đã hiện đại hóa kiến trúc Việt Nam và tạo nên dòng kiến trúc Đông Dương.
Không chỉ vậy, kiến trúc Đông Dương của các biệt thự cổ là phong cách kiến trúc hài hòa với khung cảnh đô thị vốn có của Việt Nam nhất là ở Hà Nội thanh bình. Xét về sự tương đồng về quy mô và tỷ lệ của kiến trúc, các biệt thự tạo ấn tượng gần gũi thân thiện với người dân Hà Nội bởi các yếu tố văn hóa kiến trúc truyền thống đã được vận dụng trong công trình. Đồng thời, kiến trúc biệt thự mang đậm chất Việt Nam là cơ sở khẳng định cho lòng tự tôn dân tộc, hội nhập học hỏi chứ không hòa tan. Có thể khẳng định tư tưởng sáng tạo kiến trúc trên cơ sở kết hợp văn hóa Đông – Tây với phong cách kiến trúc Đông Dương là thành tựu đỉnh cao nhất của kiến trúc Pháp ở Đông Dương, có ảnh hưởng sâu sắc đến những thế hệ kiến trúc sư đầu tiên và sau này ở nước ta từ những khóa đầu tại trường Mỹ thuật Đông Dương.
Sự đa dạng về phong cách kiến trúc biệt thự Pháp ở Hà Nội thể hiện đúng quy luật tiếp biến văn hóa trong phát triển của kiến trúc, đi từ nhập khẩu đến kết hợp và sau cùng là sáng tạo phong cách kiến trúc phù hợp với địa phương.
Bên cạnh giá trị cốt lõi của những ngôi biệt thự, sự thống nhất về giá trị tổng thể của khu phố Pháp chính là di sản kiến trúc đô thị lịch sử – một thành phần quan trọng góp phần tạo nên cấu trúc không gian đô thị khu vực nội đô lịch sử của Hà Nội ảnh hưởng trực tiếp đến quản lý cũng như quy hoạch đô thị hiện nay và cả sau này.
Xem thêm : Mua bán nhà đất tại dự án Bella Villa, Huyện Đức Hòa
Về phương diện văn hóa, xã hội: Lối sống nhà biệt thự góp phần khẳng định vị thế, vai trò của tầng lớp thị dân mới ở Hà Nội. Đưa Hà Nội trở thành một trong những đô thị đẹp nhất châu Á lúc bấy giờ. Đánh dấu và định hướng đến cả các bước phát triển mới của đô thị Việt Nam.
Tuy vậy, hiện nay, ở Hà Nội, một số ít căn biệt thự cũng đang được chú ý quan tâm và bảo tồn để giữ được nguyên vẹn giá trị cốt lõi vốn có của nó.
Nghịch lý ở chỗ, nhiều chuyên gia đánh giá: Việc bảo tồn các công trình kiến trúc thuộc địa Pháp tại Hà Nội chính là bảo tồn lịch sử. Kiến trúc Pháp thể hiện sự đa dạng của văn hóa và sự phát triển mối giao thoa văn hóa Đông – Tây chính là di sản không phải Thủ đô nào cũng có được trên thế giới. Dẫu vậy, những di sản trân quý này đang bị xem nhẹ, chưa nhận được sự quan tâm đúng mức. Không chỉ có những công trình lớn như Nhà hát Lớn, Phủ Chủ tịch, Nhà khách Chính phủ, Bảo tàng Lịch sử, Bảo tàng Mỹ thuật, khách sạn Metropole… mà còn có hàng trăm căn biệt thự là nơi sinh sống và làm việc của người dân. Tất cả đều được coi là di sản kiến trúc đặc biệt cần được gìn giữ, bảo tồn. Nhưng việc bảo tồn này ngày càng trở nên khó khăn trước dòng chảy cuồn cuộn của đời sống đô thị hiện đại.
Theo Diệu Anh – Vũ Trung (Báo Xây dựng)
Nguồn: https://redonland.com
Danh mục: Biệt thự
